Το ίδρυμα Fondation VINCI Autoroutes δημοσιοποιεί τα αποτελέσματα μιας αδημοσίευτης έρευνας σχετικά με την «Κοινή χρήση του δρόμου». Αντίστοιχα με το Βαρόμετρο για την υπεύθυνη οδήγηση, αυτή η έρευνα, η οποία διενεργήθηκε από το Ινστιτούτο Ipsos, καταγράφει συμπεριφορές των Ευρωπαίων που βρίσκονται αντιμέτωποι με τη συνύπαρξη όταν χρησιμοποιούν διαφορετικούς τρόπους μετακίνησης, είτε είναι οδηγοί αυτοκινήτων είτε οδηγοί μηχανοκίνητων δικύκλων είτε ποδηλάτες, χρήστες συσκευών προσωπικής κινητικότητας ή πεζοί. Ποια είναι η ψυχική τους κατάσταση όταν μετακινούνται; Πόσο προσέχουν τους άλλους χρήστες του δρόμου; Τηρούν τους κανόνες του κώδικα οδικής κυκλοφορίας; Μήπως η χρήση διαφορετικών τρόπων μετακίνησης έχει αντίκτυπο στη συμπεριφορά τους; Την εποχή που αυξάνεται ο ρυθμός ανάπτυξης ενεργών τρόπων μετακίνησης, ειδικά του ποδηλάτου, η συνύπαρξη στον δρόμο, και τον δημόσιο χώρο γενικότερα, απαιτεί την ικανότητα προσαρμογής του κάθε ατόμου για να διασφαλίσουμε τις ασφαλείς και ήρεμες μετακινήσεις για όλους. Οι απαντήσεις 12.400 Ευρωπαίων αποδεικνύουν την ανάγκη ευαισθητοποίησης όλων όσων κινούνται στον δρόμο σε σχέση με τον συνάνθρωπο και τους κανόνες, με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά οι διαφορετικές μορφές μετακίνησης.
Όποιος κι αν είναι ο τρόπος μετακίνησης, η κοινή χρήση του δρόμου αποτελεί πηγή άγχους και εντάσεων.
Η ποικιλία των τρόπων μετακίνησης (αυτοκίνητα, μηχανοκίνητα δίκυκλα, ποδήλατα, συσκευές προσωπικής κινητικότητας, περπάτημα) και η αντίστοιχη εξέλιξη του καθενός, στον περιορισμένο δημόσιο χώρο, καθιστούν τη συγκατοίκηση των διαφόρων ατόμων που κινούνται στον δρόμο πολύπλοκη και συχνά δύσκολη.
Πολύ μεγάλο ποσοστό των χρηστών αναφέρει ότι στον δρόμο επικρατεί ένα ιδιαίτερα τεταμένο κλίμα.
Αυτή η ανησυχία μπορεί να συνδέεται με επικίνδυνες συμπεριφορές από την πλευρά των άλλων χρηστών. Αυτό αναφέρει το 93% εξ αυτών και πιο συγκεκριμένα:
- το 92% των οδηγών αυτοκινήτων (94%)
- το 90% των ποδηλατών (89%)
- το 88% των μοτοσυκλετιστών (98%).
Οι πεζοί επηρεάζονται επίσης πολύ από τις ριψοκίνδυνες κινήσεις των υπόλοιπων χρηστών. Ως εκ τούτου, το 90% φοβάται ότι κάποιος οδηγός αυτοκινήτου δεν θα σταματήσει για να το αφήσει να περάσει, παρόλο που βρίσκονται σε διάβαση πεζών (92%), και το 63 % φοβάται ότι ένα ποδήλατο, ένα πατίνι ή ένα πατίνι ισορροπίας θα περάσει ξυστά από δίπλα του στο πεζοδρόμιο (88%).
Ο φόβος για την επιθετικότητα των οδηγών μηχανοκίνητων οχημάτων τονίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το σύνολο των χρηστών: το 84% των οδηγών αυτοκινήτων (86%), το 84% των μοτοσυκλετιστών (88%) και το 81% των ποδηλατών (80%).
è Η ριψοκίνδυνη συμπεριφορά και η μη τήρηση των βασικών κανόνων του κώδικα οδικής κυκλοφορίας αφορούν όλες τις κατηγορίες χρηστών και, γενικότερα, πιο συχνά τους άνδρες απ’ ό,τι τις γυναίκες.
Παρόλο που η χρήση τηλεφώνου αναγνωρίζεται ως μία από τις κύριες αιτίες της απόσπασης της προσοχής, η οποία προκαλεί πολυάριθμα δυστυχήματα, περισσότεροι από τους μισούς οδηγούς αυτοκινήτων, τους μοτοσυκλετιστές και τους πεζούς τηλεφωνούν την ώρα που οδηγούν ή περπατούν:
- το 66% των οδηγών αυτοκινήτου (70% των ανδρών και 62% των γυναικών – 77%)
- το 50% των τακτικών μοτοσυκλετιστών κάνει το ίδιο (39%)
- το 58% των πεζών περπατά μιλώντας στο τηλέφωνο (56% των ανδρών και 59% των γυναικών – 67%)
- 35% των τακτικών ποδηλατών (36% των ανδρών και 33% των γυναικών – 32%).
Η παραβίαση του κόκκινου σηματοδότη τόσο από τους οδηγούς όσο και από τους πεζούς μπορεί να αποβεί μοιραία για τους ίδιους όσο και για τους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου. Εντούτοις, την παράβαση αυτήν ομολογούν σε μεγάλο βαθμό και οι οδηγοί και οι ποδηλάτες και οι πεζοί. Συνεπώς:
- το 65 % των οδηγών αυτοκινήτων αναγνωρίζει ότι κάποιες φορές περνά με πορτοκαλί ή με κόκκινο σηματοδότη (66% των ανδρών και 63% των γυναικών – 68%)
- το 37% των τακτικών ποδηλατών αναγνωρίζει ότι μπορεί να κάνει το ίδιο σε περιπτώσεις όπου αυτό δεν επιτρέπεται από τη σήμανση (41% των ανδρών και 34% των γυναικών – 27%)
- 56% των πεζών παραδέχεται ότι περνά τη διάβαση των πεζών ενώ ο σηματοδότης για τους πεζούς είναι κόκκινος (59% των ανδρών και 54% των γυναικών – 66%).
è Πέρα από αυτές τις επικίνδυνες συμπεριφορές που απαγορεύονται από τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας, η ένταση στο οδικό δίκτυο συνδέεται επίσης με τη μη τήρηση των χώρων που προορίζονται αποκλειστικά για συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών
Ο σχεδιασμός της πόλης και του οδικού δικτύου πρέπει να διασφαλίζει την κοινή χρήση του δρόμου από τα διάφορα μέσα μετακίνησης και η εξέλιξη της κινητικότητας χρειάζεται προσαρμογές με βάση τις καινούργιες ανάγκες. Ακόμα, ωστόσο, και σε περιορισμένο χώρο, ο σεβασμός των χώρων που προορίζονται αποκλειστικά για ορισμένες κατηγορίες πιο ευάλωτων χρηστών πρέπει να είναι πρώτιστης σημασίας με σκοπό την διασφάλιση της ασφάλειάς τους. Έλλειψη χώρου, πυκνή κίνηση, αναζήτηση ασφάλειας… τόσες ψευδείς «βάσιμες αιτίες» για την είσοδο σε χώρους που προορίζονται αποκλειστικά για άλλους χρήστες του δρόμου και τους θέτουν σε κίνδυνο. Κάθε τύπος χρηστών ομολογεί τις αρνητικές συμπεριφορές του:
- Οι ποδηλάτες: το 71% δηλώνει ότι κάποιες φορές κυκλοφορεί στα πεζοδρόμια (69%) και το 63% των πεζών υποδεικνύει ότι έχει περάσει ξυστά από δίπλα του στο πεζοδρόμιο ποδήλατο, πατίνι ή πατίνι ισορροπίας (88%)
- Οι μοτοσυκλετιστές: το 64% παραδέχεται ότι κάποιες φορές σταθμεύει πάνω στα πεζοδρόμια (63%) και το 56% ότι σταθμεύει στους χώρους στάσης ποδηλάτων στα φανάρια, εφόσον υπάρχουν (49%), το 47 % αναγνωρίζει ότι κυκλοφορεί στις λωρίδες για ποδήλατα, (23%) και το 44% στα πεζοδρόμια (34%)
- Οι οδηγοί αυτοκινήτων: το 36% υποδεικνύει ότι μπορεί να ανοίξει την πόρτα χωρίς να ελέγξει εάν έρχεται κάποιο ποδήλατο (26%). το 25% παραδέχεται ότι εισέρχεται στους χώρους στάσης ποδηλάτων στα φανάρια, εφόσον υπάρχουν (27%). το 29% διπλοπαρκάρει (50%) και το 20% κυκλοφορεί στις λωρίδες για λεωφορεία (37%). Αντίστοιχα, το 17% συμφωνεί ότι κάποιες φορές σταματά ή σταθμεύει στις λωρίδες για ποδήλατα (19%) και το 12% αναγνωρίζει ότι παρκάρει στις θέσεις στάθμευσης για άτομα με αναπηρία (13%) ή στις θέσεις για ηλεκτρικά αυτοκίνητα (15%). Εξάλλου, το 90% των πεζών που βρίσκονται ήδη στη διάβαση πεζών έχει πέσει πάνω σε οδηγό αυτοκινήτου ο οποίος δεν έχει σταματήσει εγκαίρως (92%)
- Οι πεζοί: το 87% αναγνωρίζει ότι μπορεί να διασχίζουν τον δρόμο έξω από οποιαδήποτε διάβαση πεζών (92%).
è Η πρακτική των διαφορετικών τρόπων μετακίνησης συμβάλλει στον μεγαλύτερο σεβασμό των υπόλοιπων χρηστών του δρόμου;
Το να μπορούμε να μπούμε στη θέση του άλλου για να κατανοήσουμε τους περιορισμούς και την ευπάθειά του είναι ένα από τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η χρήση πολλών τρόπων μετακίνησης.
Το 65% των οδηγών χρησιμοποιεί τουλάχιστον έναν τρόπο μετακίνησης εκτός από το περπάτημα – μηχανοκίνητα δίκυκλα, ποδήλατο, πατίνι κ.λπ. (το 69% των Ελλήνων, το 84% των Ολλανδών και το 40% των Βρετανών). Ωστόσο, το 77% εξ αυτών δηλώνει ότι επιδεικνύει μεγαλύτερη προσοχή απέναντι στους άλλους χρήστες του δρόμου – έλεγχος για τις τυφλές γωνίες, σεβασμός των λωρίδων για ποδήλατα και των θέσεων στάθμευσης για άτομα με αναπηρία, προσοχή ανοίγοντας την πόρτα κ.λπ. (86%) – και το 75% αναφέρει ότι έχει μεγαλύτερη συνείδηση του ότι οι υπόλοιποι χρήστες του δρόμου είναι πιο ευάλωτοι (82%).
Μεταξύ των οδηγών αυτοκινήτων που χρησιμοποιούν τακτικά το ποδήλατο, το 65% θεωρεί ότι μια διαδρομή με το ποδήλατο απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή εκ μέρους τους απ’ ό,τι το αυτοκίνητο (69% των ανδρών και 60% των γυναικών – 83%) και το 38% εκτιμά ότι σέβεται περισσότερο τα σήματα απ’ ό,τι στο αυτοκίνητο (71%).
è Οι ιδιαιτερότητες της χρήσης του ποδηλάτου
Στην Ευρώπη, ο αριθμός των γυναικών που χρησιμοποιεί τακτικά το ποδήλατο είναι λίγο μικρότερος απ’ ό,τι των ανδρών: το 20% έναντι του 24% των ανδρών και η ίδια διαφορά ισχύει και για την προσωρινή χρήση ποδηλάτου: 40% για τους άνδρες έναντι 36% για τις γυναίκες.
Η αίσθηση ασφάλειας με το ποδήλατο
Η αίσθηση ασφάλειας με το ποδήλατο, η οποία αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη της χρήσης του, διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τη χώρα. Ενώ κατά μέσο όρο, στην Ευρώπη, το 82% των ποδηλατών αισθάνονται ασφαλείς όταν μετακινούνται με ποδήλατο (75%), αυτό το ποσοστό μειώνεται από το 96% για τους Ολλανδούς στο 60% για τους Γάλλους (δηλαδή μείωση κατά 36 ποσοστιαίες μονάδες). Είναι επομένως εκείνοι οι οποίοι αισθάνονται λιγότερο ασφαλείς από τις 11 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα. Σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα, η Γαλλία διαφέρει επίσης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρουσιάζοντας σαφή διαφορά ανάμεσα στους άνδρες και στις γυναίκες: ενώ το 66% των Γάλλων ποδηλατών αισθάνεται ασφάλεια με το ποδήλατο, οι Γαλλίδες ποδηλάτισσες αισθάνονται το ίδιο ασφαλείς μόνο κατά 50% (83% των ανδρών στην Ευρώπη έναντι 81% των γυναικών).
